بیولوژی ادراک: بررسی ادراک و آگاهی از تک‌سلولی‌ها تا سیستم‌های عصبی پیچیده

آیا ادراک، هوش و آگاهی صرفاً منحصر به موجودات دارای مغز است؟ چگونه یک باکتری تک‌سلولی یا یک شبکه ویروسی بدون داشتن حتی یک نورون، محیط خود را تحلیل می‌کند، تصمیم می‌گیرد و یاد می‌گیرد؟
بسیاری از ما فکر می‌کنیم «ذهن» و «ادراک» پدیده‌هایی هستند که با تکامل مغز در پستانداران آغاز شده‌اند؛ اما واقعیت حیات بسیار شگفت‌انگیزتر است. در این دوره منحصربه‌فرد، سفر هیجان‌انگیزی را از نخستین سلول‌های حیات (پروکاریوت‌ها) آغاز می‌کنیم و پله‌پله بالا می‌آییم تا ببینیم سیستم‌های زنده چگونه اطلاعات را پردازش می‌کنند و چطور تکامل، از دلِ محاسبات بیوالکتریکیِ سلول‌های ساده، سیستم عصبی پیچیده و آگاهی انسانی را خلق کرده است.
ادراک، یک ویژگیِ اختصاصی برای مغز نیست؛ بلکه استراتژی حیات برای بقاست. در این دوره، نگاه شما به مفهوم هوش و ذهن برای همیشه تغییر خواهد کرد.
در این دوره چه چیزهایی می‌آموزید؟
سرفصل‌های این دوره در قالب ۴ محور اصلی و به هم پیوسته طراحی شده‌اند تا دیدگاهی جامع و عمیق به شما ببخشند:
۱. هوش بدون مغز و محاسبات سلولی
ما یادگیری را با بررسی پروکاریوت‌ها، باکتری‌ها و تک‌سلولی‌ها آغاز می‌کنیم. بررسی خواهیم کرد که کلونی‌های باکتریایی چگونه از طریق ارتباطات الکتریکی تصمیم‌گیری جمعی انجام می‌دهند و ارگانیسم‌های ساده بدون داشتن مغز، چطور از «محاسبات مورفولوژیک» (استفاده از ساختار بدن برای پردازش) بهره می‌برند.
۲. ریاضیات و نظریه‌های حیات (اصل انرژی آزاد)
حیات چگونه خود را سازمان‌دهی می‌کند؟ در این بخش با نظریه‌های پیشرفته‌ای مانند نظریه محاسبات زیستی، زیست‌شناسی کدها (Code Biology) و از همه مهم‌تر اصل انرژی آزاد (Free Energy Principle) و استنتاج فعال (Active Inference) آشنا می‌شوید؛ مدل‌هایی ریاضی و فلسفی که توضیح می‌دهند سیستم‌های زنده چگونه برای بقا، جهان پیرامون خود را پیش‌بینی و مدل‌سازی می‌کنند.
۳. زیست‌شناسی شبکه و بیوالکتریسیته
پیش از پیدایش سیستم عصبی، سلول‌ها چگونه با هم گفتگو می‌کردند؟ ما نقش شبکه‌های اطلاعاتی بیولوژیکی (حتی شبکه‌های ویروسی) و جریان‌های بیوالکتریکی را در یوکاریوت‌ها بررسی می‌کنیم. یاد می‌گیریم که چگونه پتانسیل‌های الکتریکی سلول‌ها، رفتار و فرم بدن آن‌ها را هدایت می‌کنند.
۴. خاستگاه نورون و تکامل آگاهی
در نهایت، به ایستگاه تکامل سیستم‌های عصبی می‌رسیم. ریشه‌های مولکولی سیناپس‌ها، نحوه پیدایش کانال‌های یونی و چگونگی شکل‌گیری نخستین مدارهای عصبی را موشکافی خواهیم کرد. در پایان دوره، به مرزهای پررمزوراز ادراک، شناخت و آگاهی از دریچه زیست‌شناسی تکاملی نگاه خواهیم کرد.